200 lat konserwacji
AktualnePlanowane
Archiwum
Bursztynowe konteksty
A A A


Przyziemie skrzydła wschodniego Zamku Średniego
Sala Narożna i tzw. Halabarda
Kurator:
dr Anna Sobecka

 

Bursztyn bałtycki to żywica skamieniała przed milionami lat, która fascynuje człowieka od wieków. Wystawa Bursztynowe konteksty pokazuje bogactwo naturalnych form i barw żywego kamienia oraz przedmioty użytkowe i biżuterię z niego wykonane. 

 

 Bryła bursztynu
Bryła bursztynu

 

Celem wystawy jest prezentacja kolekcji bursztynu gromadzonej przez Muzeum Zamkowe od momentu jego powołania w roku 1961. Jubileusz 50-lecia muzeum stał się impulsem do spojrzenia na zbiory bursztynu z nowej perspektywy. Wpływ na to jak obecnie postrzegamy wystawy muzealne ma niewątpliwie kultura współczesna – np. to jak bursztyn prezentowany jest w galeriach, sklepach jubilerskich, albo jak wykorzystywany jest w promowaniu regionu. Konieczne jest więc uwzględnienie różnych kontekstów, skonfrontowanie dzieł zabytkowych z najnowszymi nabytkami i nową technologią.

 

  wnętrze wystawy - Bursztynowe konteksty
wystawa "Bursztynowe konteksty"

 

Znana i wielokrotnie pokazywana na całym świecie malborska kolekcja bursztynu prezentowana jest w nowoczesnej aranżacji uzupełnionej o multimedia. W klimat wystawy wprowadza nas animacja przedstawiająca las bursztynowy sprzed ok. 40 milionów lat. Następnie światło lasera prowadzi zwiedzającego przez oś czasu pokazującą zmiany geologiczne, które doprowadzały do powstania i przemieszczania się bursztynu. W tej części wystawy widz może podziwiać naturalne okazy bursztynu i inkluzje – czyli szczątki roślin i zwierząt zatopione w żywicy. W kolejnych salach pojawią się objaśnienia graficzne, komentarze, a także infokioski, które pozwalają pogłębić wiedzę na wybrany temat za pomocą tekstu i obrazu.

 

Ważny dla wystawy jest kontekst miejsca – zarówno miejsca powstawania bursztynu, jak jego obróbki i wreszcie ekspozycji. Dzieje bursztynu bałtyckiego nierozerwalnie związane są bowiem z rejonem wokół obecnej Zatoki Gdańskiej. To tu powstawał on w odległej epoce eocenu, gromadził się pod ziemią, a następnie, już od czasów neolitycznych był obrabiany i wykorzystywany do wytwarzania przedmiotów użytkowych, przede wszystkim ozdób. 

 

 
Relikwiarz, warsztat Michela Redlina, ok. 1680 roku, konserwacja 2011
 

Relikwiarz, warsztat Michela Redlina,
ok. 1680 roku, konserwacja 2011

Historia zamku w Malborku – stolicy państwa krzyżackiego, a później rezydencji królów polskich, jest ściśle związana z bursztynem. W okresie średniowiecza bursztyn stał się źródłem potęgi handlowej Zakonu. Z bursztynu wytwarzano wówczas przede wszystkim różańce, ale też reliefy czy rzeźby figuralne. Na wystawę z muzeum w Bratysławie czasowo sprowadzony został, będący zapewne darem wielkiego mistrza Konrada von Jungingena średniowieczny świecznik królowej Zofii, z bursztynową figurą Madonny.

 

W nowożytności bursztyn stał się ulubionym materiałem rzemieślników, którzy wykonywali luksusowe przedmioty – niewielkie rzeźby, kielichy, szkatuły, a także ołtarzyki. Kolekcja malborska słynie z unikatowych arcydzieł bursztynowych należących wcześniej do królów polskich – Stanisława Leszczyńskiego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nie brak w niej także zabytków wykonanych przez wybitnych artystów działających w Gdańsku, m.in. przez Michela Redlina czy Christophra Mauchera.

 Grupa figuralna z wieka szkatuły Christophra Mauchera, ok. 1700 roku
Grupa figuralna z wieka szkatuły Christophra Mauchera, ok. 1700 roku


Na wystawie prezentowane są też dzieła z muzeów zagranicznych, m.in. kielich Jacoba Dobbermanna z The Hunterian Museum w Glasgow czy kolekcja przedmiotów bursztynowych z dawnej kolekcji rodziny zu Dohna ze Słobit, obecnie przechowywana w Berlinie oraz różaniec z Deutsches Bernsteinmuseum w Ribnitz-Damgarten.

 

Równie ważna jest prezentacja współczesnych wyrobów z bursztynu. Branża bursztynnicza jest jedną z promujących gospodarkę polską na świecie. Twórcy pracujący w bursztynie tworzą bardzo zróżnicowane dzieła, a realizacje wielu z nich zachwycają perfekcją wykonania, nowoczesną formą oraz konceptualnym zamysłem. Są one dziełami sztuki. Wyroby z bursztynu, kojarzone wcześniej z produkcją masową, dzięki utalentowanym projektantom oraz wysokiej jakości wykonania stają się synonimem dobrego designu. Najciekawsze przykłady współczesnej biżuterii, prezentowane na wystawie obok sztuki z wieków minionych, mają zachęcić do refleksji nad wyjątkowym bogactwem wyrobów bursztynowych, które człowiek tworzy od tysiącleci.

 

Jarosław Westermark, Butelka Kleina – powierzchnia jednostronna, 2006
  Jarosław Westermark, Butelka Kleina – powierzchnia jednostronna, 2006

 

Linki:

http://www.amber.com.pl/top/item/1712-oryginal-kopia-kompilacja
http://www.amber.com.pl/zasoby/historia-bursztynu/item/1759-bursztyn-w-panstwie-zakonu-krzyzackiego-w-prusach
http://www.amber.com.pl/wiadomosci/wystawy/item/1574-wystawa-bursztynu-dla-turysty-i-fachowca