PLENDE
unesco logo kwidzyn
Zamek
w Kwidzynie
logo sztum
Zamek
w Sztumie
Ośrodek konferencyjny KARWANW poszukiwaniu Mikołaja na zamku w MalborkuStraty wojenneNocne Zwiedzanie

Wystawy i wnętrza / Kaplica św. Anny

 

Przedłużenie prezbiterium kościoła w kierunku wschodnim utworzyło pod dodaną partią budowli, w przyziemiu nowe pomieszczenie, któremu wyznaczono funkcję kaplicy grobowej wielkich mistrzów, nadając jej wezwanie świętej Anny.

 

Do wnętrza kaplicy prowadziły dwa wejścia usytuowane na przeciwko siebie w ścianie północnej i południowej. Obydwa portale otrzymały niezwykle bogatą oprawę rzeźbiarską, na wzór wcześniejszej Złotej Bramy wiodącej do kościoła. Figuralne sceny w tympanonach wykonane zostały w wysokim reliefie i pokryte barwną malaturą: w portalu północnym - sceny maryjne (Pokłon Trzech Króli, Zaśnięcie i Wniebowzięcie oraz Koronacja Najświętszej Marii Panny); dopełnieniem reliefowych przedstawień tympanonu głównego był znany już ze Złotej Bramy moralizujący wątek legendy o Pannach Mądrych, prowadzonych przez anioła do bram niebios i Pannach Głupich, które diabeł wiedzie w paszczę Lewiatana. Portal południowy prezentuje sceny z cyklu chrystologicznego: Wniebowstąpienie, Sąd Ostateczny i historię znalezienia Krzyża Świętego.

 


Kaplica św. Anny

 

W krypcie pod posadzką składano, począwszy od 1341 r., doczesne szczątki najwyższych dostojników Zakonu. Jako pierwszy spoczął w niej wielki mistrz Dietrich von Altenburg, ogółem spoczęło ich tu jedenastu. Pamiątką po nich są dziś trzy oryginalne, kamienne płyty nagrobne Dietricha von Altenburg, Heinricha Dusemera i Heinricha von Plauen.

 

Po przekazaniu zamku malborskiego w ręce Kazimierza Jagiellończyka, kaplica św. Anny znajdowała się pod patronatem królów polskich. Przez długi czas zachowała ona zapewne wyposażenie z czasów krzyżackich i była sporadycznie wykorzystywana do celów religijnych. Podczas wojen szwedzkich w XVII w. była dwukrotnie profanowana, obrabowana i pozbawiona wyposażenia. W roku 1652 król Jan Kazimierz przekazał kaplicę jezuitom malborskim, którzy jednak nie przejęli beneficjum przed wybuchem II wojny szwedzkiej (1656). Przez kolejne lata kaplica była w złym stanie technicznym. Ostatecznie darowiznę Jana Kazimierza potwierdził ponownie biskup chełmiński i pomezański Teodor Potocki w 1707 r. Kaplica została wówczas wyremontowana na koszt ekonomii malborskiej i rekoncyliowana, stając się miejscem pochówku jezuitów malborskich. Pierwszy jezuita został w niej pochowany w 1708 r. Łącznie do roku 1788 pochowano w kaplicy św. Anny przynajmniej 24 ustalonych z nazwiska zakonników. W 1737 r. ekonom i starosta malborski Michał Ernest Rexin (1698–1768), konwertyta i dobrodziej malborskich jezuitów przebudował zachodnią część kaplicy na mauzoleum rodowe. W celu budowy krypty wspomniana część kaplicy została oddzielona murem. Następnie ponad kryptą wykonano przejście a obydwa leżące po przeciwnych stronach kaplicy okna zostały przebudowane na drzwi prowadzące do wnętrza mauzoleum. Po roku 1780 kaplica przejęta została przez duchowieństwo parafialne, a w latach 1821-1823 została wyremontowana i przywrócona do wcześniejszego stanu. Podczas prac trumny z pochówkami jezuickimi złożone w krypcie krzyżackiej usunięto i pogrzebano w krypcie Rexinów. Mur oddzielający kaplicę od krypty został wyburzony, krypta zniwelowana, zasypana i przykryta posadzką, przejście zamurowano a otwory w ścianach przemurowano na okna. Ponowną gruntowną rewitalizację oraz zmianę aranżacji wnętrza obiekt przeszedł za sprawą Conrada Steinbrechta w końcu XIX i początkach XX w. W 1945 r. podczas walk o zamek sklepienie kaplicy runęło po zawaleniu się na skutek ostrzału artyleryjskiego prowadzonego przez Armię Czerwoną znajdującego się nad nią kościoła NMP i wieży zamkowej.

 

Zwieńczeniem rozpoczętej w latach 60-tych XX wieku powojennej odbudowy kaplicy był projekt „Prace konserwatorskie i roboty budowlane w zespole kościoła NMP w Muzeum Zamkowym w Malborku” realizowany w okresie od 06.05.2014 r. do 30.04.2016r. Celem przedsięwzięcia było przeprowadzenie prac konserwatorskich i robót budowlanych w zespole kościoła Najświętszej Marii Panny na Zamku w Malborku, w tym wchodzącej w jego skład kaplicy św. Anny. W ramach programu wykonano w jej wnętrzach następujące prace:

rekonstrukcję wypraw tynkarskich i malarskich,

odtworzenie mensy ołtarzowej,

iluminację i przeszklenie krypty grzebalnej wielkich mistrzów,

aranżację konserwatorską malowidła „Pokłon Madonnie dostojników i braci zakonnych poległych pod Grunwaldem” wg projektu H. Schapera na ścianie zachodniej kaplicy,

witraż z przedstawieniem św. Jerzego walczącego ze smokiem w otworze okiennym na ścianie wschodniej,

podczas badań georadarem w zachodniej części kaplicy odkryta została XVIIIwieczna krypta rodu Rexinów, starostów i ekonomów malborskich; w trakcie przeprowadzonych badań archeologicznych odnaleziono w niej szczątki członków rodu oraz wtórne pochówki malborskich jezuitów,

w miejscu dawnej krypty wymurowano nową, w której dokonano ponownego pochówku odnalezionych szczątków.

 

KLAUZULA INFORMACYJNA


Na podstawie art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), publ. Dz. Urz. UE L Nr 119, s. 1 informujemy, iż:
  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Muzeum Zamkowe w Malborku (ul. Starościńska 1, 82-200 Malbork) reprezentowane przez Dyrektora.
  2. W sprawach z zakresu ochrony danych osobowych mogą Państwo kontaktować się z Muzeum Zamkowym w Malborku pod adresem e-mail: inspektor@zamek.malbork.pl
  3. Dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy cywilnoprawnej.
  4. Dane osobowe będą przetwarzane przez okres niezbędny do realizacji ww. celu z uwzględnieniem okresów przechowywania określonych w przepisach odrębnych, w tym przepisów archiwalnych.
  5. Podstawą prawną przetwarzania danych jest art. 6 ust. 1 lit. b) ww. rozporządzenia.
  6. Odbiorcami Pani/Pana danych będą podmioty, które na podstawie zawartych umów przetwarzają dane osobowe w imieniu Administratora.
    Osoba, której dane dotyczą ma prawo do:
    - dostępu do treści swoich danych oraz możliwości ich poprawiania, sprostowania, ograniczenia przetwarzania oraz do przenoszenia swoich danych, a także - w przypadkach przewidzianych prawem - prawo do usunięcia danych i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Państwa danych.
    - wniesienia skargi do organu nadzorczego w przypadku gdy przetwarzanie danych odbywa się z naruszeniem przepisów powyższego rozporządzenia tj. Prezesa Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
Podanie danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej. Osoba, której dane dotyczą jest zobowiązana do ich podania. Konsekwencją niepodania danych osobowych jest brak możliwości zawarcia umowy. Ponadto informujemy, iż w związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych nie podlega Pan/Pani decyzjom, które się opierają wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, o czym stanowi art. 22 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.