PLENDE
unesco logo kwidzyn
Zamek
w Kwidzynie
logo sztum
Zamek
w Sztumie
Kolekcje muzealne3 zamki 1 biletFinisaż wystawy "Sztuka jest KUL"Aplikacja mobilna

Zbiory / Tapiserie w Zimowym Refektarzu


Tapiseria to monumentalna wielobarwna tkanina dekoracyjna z przedstawieniami figuralnymi, krajobrazowo-roślinnymi bądź heraldycznymi. W polskiej terminologii tapiserie powstałe między XIV a XVI stuleciem przyjęło się nazywać arrasami, zaś te późniejsze, z XVII-XVIII w. – gobelinami. Pierwszy termin wywodzi się od francuskiego miasta Arras słynącego z produkcji tapiserii; drugi – od nazwiska farbiarzy Gobelins, których część posiadłości przyłączono do założonej w Paryżu w 1662 r. Manufacture Royale des Gobelins. Uniwersalny termin „tapiseria” (fr. tapisserie) odnosi się do obu tych rodzajów tkanin. W dawnej Polsce używano także określeń takich jak: kobierce, szpalery, opony.
Tapiserie wykształciły się w chłodnym, wilgotnym klimacie północy, gdzie zastępowały freski ścienne, tak popularne na południu Europy. Służyły do dekoracji i ocieplenia wnętrz zamkowych, pałacowych bądź kościelnych.
Tkane na krosnach, jednostronne, zazwyczaj wełniano-jedwabne, czasem z dodatkiem srebrnych lub złotych nici, podejmowały tematykę historyczną, biblijną, mitologiczną, hagiograficzną. Powstawały całymi tematycznymi seriami na kanwie kartonów autorstwa najlepszych malarzy. Pierwsza realizacja serii – editio princeps gwarantowała najwyższą jakość. Kolejne repliki, wykorzystujące te same kartony, często odbiegały od oryginału zarówno poziomem wykonania jak i okrojoną formą.
W polskich zbiorach doliczono się ponad 400 tego typu tkanin; większość z nich proweniencji flamandzkiej, co jest odbiciem 300-letniej dominacji Południowych Niderlandów w sferze produkcji i handlu tapiseriami.
W kolekcji tkanin Muzeum Zamkowego w Malborku figuruje pięć tapiserii. Wszystkie zostały wykonane na terenie Flandrii (Bruksela, Oudenaarde, Antwerpia) w okresie od końca XVI do początków XVIII wieku. Trzy z nich prezentujemy w Zimowym Refektarzu Pałacu Wielkich Mistrzów, nawiązując zarówno do udokumentowanej tradycji i praktyki wyposażania tego typu reprezentacyjnych wnętrz w drogocenne tkaniny, jak i do 300 lat polskiego władania malborskim zamkiem.
 

 Trzej antyczni mężowie, Bruksela, k. XVI w., wełna, jedwab


Trzej antyczni mężowie, Bruksela, k. XVI w., wełna, jedwab, sygn. BB, nr inw. MZM/TK/67


Tapiseria prezentuje trzech nie rozpoznanych antycznych wojowników. W centrum główny bohater w bogatej zbroi rzymskiej typu lorica squamata. W dłoni trzyma regiment, oznakę władzy; złocisty hełm zdobi laurowy wieniec. W tle sceneria militarna: piesi i konni żołnierze w zbrojach, z mieczami i włóczniami, liczne namioty wojskowe. Bordiura szeroka, typowa dla tkanin brukselskich. Wpisuje się w nią osiem bukolicznych (alegorycznych?) scenek ujętych w arkady, wzbogaconych groteską, alternujących z bukietami kwiatów i owoców w wazonach.

 

Jakub w drodze do Kanaan, Oudenaarde, ok. 1560-1590, wełna owcza, jedwab


Jakub w drodze do Kanaan, Oudenaarde, ok. 1560-1590, wełna owcza, jedwab, nr inw. MZM/TK/66


Scena z serii przedstawień opowiadających historię biblijnego Jakuba. Patriarcha opuszcza swego wuja i zarazem teścia – Labana. W drodze do ziemi Kanaan towarzyszą mu obie żony: Lea i Rachela, małoletni syn Józef oraz liczna służba i pasterze prowadzący stada wielbłądów, baranów i owiec. Kompozycja o charakterze symultanicznym: Rachela ukazana w trakcie energicznego marszu u boku męża, równocześnie pojawia się jako niewiasta siedząca na koniu i ukrywająca pod płaszczem skradzione ojcu bożki domowe – „bałwany”. Szeroką bordiurę wypełniają postaci alegoryczne, pęki kwiatów i owoców. W zbiorach Bowes Museum w Wielkiej Brytanii znajduje się analogiczna tapiseria, utkana według tego samego kartonu, będąca elementem innej edycji tej samej tematycznie serii.

 

Trzej antyczni mężowie, Bruksela, k. XVI w., wełna, jedwab,

 

Werdiura krajobrazowa, Oudenaarde (?), XVII/XVIII w., wełna, bawełna, nr inw. MZM/TK/6


Werdiura (fr. verdure – zieleń) jest typem gobelinowej kompozycji roślinno-krajobrazowej, często leśnej, kwiatowej lub liściastej, z motywami sztafażu zwierzęcego, ludzkiego bądź architektonicznego. Tkanina malborska przedstawia dębowy las z widocznym w prześwicie rozległym, pierwotnym krajobrazem z fantazyjnie powykręcanymi pniami i nagimi korzeniami drzew. W oddali, pośród roślinności, niewielki architektoniczny sztafaż: parterowy pawilon flankowany parą wieżyczek. Bordiura szeroka z kwietną girlandą i wazonami.


Opr. Ewa Witkowicz-Pałka

 

KLAUZULA INFORMACYJNA


Na podstawie art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), publ. Dz. Urz. UE L Nr 119, s. 1 informujemy, iż:
  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Muzeum Zamkowe w Malborku (ul. Starościńska 1, 82-200 Malbork) reprezentowane przez Dyrektora.
  2. W sprawach z zakresu ochrony danych osobowych mogą Państwo kontaktować się z Muzeum Zamkowym w Malborku pod adresem e-mail: inspektor@zamek.malbork.pl
  3. Dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy cywilnoprawnej.
  4. Dane osobowe będą przetwarzane przez okres niezbędny do realizacji ww. celu z uwzględnieniem okresów przechowywania określonych w przepisach odrębnych, w tym przepisów archiwalnych.
  5. Podstawą prawną przetwarzania danych jest art. 6 ust. 1 lit. b) ww. rozporządzenia.
  6. Odbiorcami Pani/Pana danych będą podmioty, które na podstawie zawartych umów przetwarzają dane osobowe w imieniu Administratora.
    Osoba, której dane dotyczą ma prawo do:
    - dostępu do treści swoich danych oraz możliwości ich poprawiania, sprostowania, ograniczenia przetwarzania oraz do przenoszenia swoich danych, a także - w przypadkach przewidzianych prawem - prawo do usunięcia danych i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Państwa danych.
    - wniesienia skargi do organu nadzorczego w przypadku gdy przetwarzanie danych odbywa się z naruszeniem przepisów powyższego rozporządzenia tj. Prezesa Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
Podanie danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej. Osoba, której dane dotyczą jest zobowiązana do ich podania. Konsekwencją niepodania danych osobowych jest brak możliwości zawarcia umowy. Ponadto informujemy, iż w związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych nie podlega Pan/Pani decyzjom, które się opierają wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, o czym stanowi art. 22 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.