PLENDE
unesco logo kwidzyn
Zamek
w Kwidzynie
logo sztum
Zamek
w Sztumie
Straty wojenneKrzyżem i mieczem - światło i dźwiękOśrodek konferencyjny KARWANKup bilet on-line

Wydarzenia / Styl piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380-1400

Styl piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380-1400

Styl piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380-1400 to kolejny projekt realizowany przez Muzeum Zamkowe w Malborku.

O czym jest?

Z terenu państwa krzyżackiego w Prusach znana jest grupa kamiennych rzeźb z lat około 1380-1400, która ze względu na jedność konwencji, wysoki poziom wykonawstwa oraz kryterium materiałowe, jest łatwa do wyodrębnienia na tle pozostałej produkcji rzeźbiarskiej na tym terenie. Wchodzące w jej skład dzieła powstały z niespotykanego w Prusach wapienia o złoto-szarym zabarwieniu. Pod względem stylowym reprezentują one tzw. gotyk międzynarodowy i wiązane są ze środowiskiem czeskim, któremu przypisuje się kluczową rolę w procesie kształtowania artystycznego oblicza Europy Środkowowschodniej na przełomie XIV i XV wieku, choć w przeszłości zagadnienie ich stylistycznego rodowodu długo pozostawało kwestią sporną, wpisując się tym samym w dyskusję nad genezą stylu pięknego. Zagadnieniem, wymagającym pogłębionych badań jest określenie miejsca powstania tych dzieł: potwierdzenie lub odrzucenie tez o ich prawdopodobnym imporcie. Podstawą dla przyszłych wniosków są dalsze interdyscyplinarne badania porównawcze o charakterze monograficznym.

Badania materiałoznawcze (petrograficzne) przeprowadzone dotychczas na czterech obiektach (Pieta z kościoła w Nowym Mieście Lubawskim, wyniki opublikowane w 1995; Chrystus w Ogrójcu z Muzeum Zamkowego w Malborku, 2012; Św. Elżbieta z kościoła św. Jana w Malborku, 2012; Św. Barbara z Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie, 2012) potwierdziły, że wszystkie one zostały wykonane z identycznego materiału, którym jest mikrytowy wapień marglisty, pod względem litologicznym wykazujący duże podobieństwo do występujących na obszarze północno-środkowych Czech tzw. „opok” (niem. Plänerkalk). W powiązaniu ze wspomnianą odrębnością figur na tle lokalnej produkcji artystycznej w państwie krzyżackim, argument natury materiałowej przemawia za ich możliwym importem.

Najważniejszym dziełem należącym do omawianej grupy, jednocześnie fundamentalnym dla badań nad tzw. stylem pięknym, jest zaginiona w trakcie II wojny światowej Piękna Madonna z kościoła św. Jana w Toruniu, zwyczajowo – na podstawie opisu z wieku XVII – łączona z konsolą z Mojżeszem. To wokół Pięknej Madonny zbudowane zostały koncepcje tożsamości stylowej kręgu Pięknych Madonn w Europie Środkowej, w odniesieniu do niej również postrzegano dawniej kształtowanie się sztuki na terenie państwa krzyżackiego w Prusach. Niestety brak możliwości badań oryginału utrudnia dziś w znacznym stopniu weryfikację funkcjonującej w najnowszej literaturze tezy o imporcie tego dzieła z Pragi oraz przeprowadzenie analiz porównawczych w zakresie materiału względem konsoli, z którą Madonna była historycznie powiązana. Duży potencjał badawczy mają natomiast pozostałe zachowane rzeźby kamienne z przełomu XIV i XV wieku, w tym także dzieła uważane za pochodzące z Prus (Pieta krakowska) oraz dzieła słabo rozpoznane pod kątem proweniencji (toruński relief św. Marii Magdaleny).

Materiał badawczy

W ramach działań projektowych przeprowadzone zostaną badania technologiczno-stylistyczne grupy 15 rzeźb:

Madonna z Dzieciątkiem, Warszawa, Muzeum Narodowe, nr inw. Śr. 9; depozyt w kościele NMP w Gdańsku

Pieta, Nowe Miasto Lubawskie, kościół św. Tomasza, in situ

Pieta, Kościerzyna, Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej, in situ

Pieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/34/Rz; depozyt w kościele NMP w Gdańsku

Pieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/3/Rz

Św. Elżbieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/3/Rz

Św. Maria Magdalena, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/3/Rz

Św. Elżbieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/2/Rz

Św. Elżbieta, Malbork, kościół św. Jana, depozyt w Muzeum Zamkowym w Malborku

Św. Barbara, Pelplin, Muzeum Diecezjalne, nr inw. MDP RZ/32/I

Chrystus w Ogrójcu, Malbork, Muzeum Zamkowe, nr inw. MZM/Rz/19

Konsola z Mojżeszem, Toruń, kościół św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, in situ

relief Wniebowzięcie św. Marii Magdaleny, Toruń, kościół św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, in situ

Pieta, Kraków, kościół św. Barbary, in situ

Chrystus Bolesny, Toruń, kościół św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, in situ

 

Zapraszamy do odwiedzenia strony poświęconej temu projektowi marlstone.zamek.malbork.pl

KLAUZULA INFORMACYJNA


Na podstawie art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), publ. Dz. Urz. UE L Nr 119, s. 1 informujemy, iż:
  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Muzeum Zamkowe w Malborku (ul. Starościńska 1, 82-200 Malbork) reprezentowane przez Dyrektora.
  2. W sprawach z zakresu ochrony danych osobowych mogą Państwo kontaktować się z Muzeum Zamkowym w Malborku pod adresem e-mail: inspektor@zamek.malbork.pl
  3. Dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy cywilnoprawnej.
  4. Dane osobowe będą przetwarzane przez okres niezbędny do realizacji ww. celu z uwzględnieniem okresów przechowywania określonych w przepisach odrębnych, w tym przepisów archiwalnych.
  5. Podstawą prawną przetwarzania danych jest art. 6 ust. 1 lit. b) ww. rozporządzenia.
  6. Odbiorcami Pani/Pana danych będą podmioty, które na podstawie zawartych umów przetwarzają dane osobowe w imieniu Administratora.
    Osoba, której dane dotyczą ma prawo do:
    - dostępu do treści swoich danych oraz możliwości ich poprawiania, sprostowania, ograniczenia przetwarzania oraz do przenoszenia swoich danych, a także - w przypadkach przewidzianych prawem - prawo do usunięcia danych i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Państwa danych.
    - wniesienia skargi do organu nadzorczego w przypadku gdy przetwarzanie danych odbywa się z naruszeniem przepisów powyższego rozporządzenia tj. Prezesa Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
Podanie danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej. Osoba, której dane dotyczą jest zobowiązana do ich podania. Konsekwencją niepodania danych osobowych jest brak możliwości zawarcia umowy. Ponadto informujemy, iż w związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych nie podlega Pan/Pani decyzjom, które się opierają wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, o czym stanowi art. 22 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.