PLENDE
unesco logo kwidzyn logo sztum
Kilarski konkurs fotograficznyMuzeum Zamkowe w Malborku, Ośrodek Konferencyjny Karwan, 28-29 września 2022      Konferencja  „Średniowieczne i nowożytne zamki – granice i formy ochrony w XXI wieku”      Organizatorzy:  Muzeum Zamkowe w Malborku Polski Komitet Nowa identyfikacja wizualna  Muzeum Zamkowego w MalborkuWystawa "„Jaćwingowie – zapomniani wojownicy” w Muzeum Zamkowym w Malborku oddział w Sztumie

Wydarzenia / Styl piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380-1400

Styl piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380-1400

Styl piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380-1400 to kolejny projekt realizowany przez Muzeum Zamkowe w Malborku.

O czym jest?

Z terenu państwa krzyżackiego w Prusach znana jest grupa kamiennych rzeźb z lat około 1380-1400, która ze względu na jedność konwencji, wysoki poziom wykonawstwa oraz kryterium materiałowe, jest łatwa do wyodrębnienia na tle pozostałej produkcji rzeźbiarskiej na tym terenie. Wchodzące w jej skład dzieła powstały z niespotykanego w Prusach wapienia o złoto-szarym zabarwieniu. Pod względem stylowym reprezentują one tzw. gotyk międzynarodowy i wiązane są ze środowiskiem czeskim, któremu przypisuje się kluczową rolę w procesie kształtowania artystycznego oblicza Europy Środkowowschodniej na przełomie XIV i XV wieku, choć w przeszłości zagadnienie ich stylistycznego rodowodu długo pozostawało kwestią sporną, wpisując się tym samym w dyskusję nad genezą stylu pięknego. Zagadnieniem, wymagającym pogłębionych badań jest określenie miejsca powstania tych dzieł: potwierdzenie lub odrzucenie tez o ich prawdopodobnym imporcie. Podstawą dla przyszłych wniosków są dalsze interdyscyplinarne badania porównawcze o charakterze monograficznym.

Badania materiałoznawcze (petrograficzne) przeprowadzone dotychczas na czterech obiektach (Pieta z kościoła w Nowym Mieście Lubawskim, wyniki opublikowane w 1995; Chrystus w Ogrójcu z Muzeum Zamkowego w Malborku, 2012; Św. Elżbieta z kościoła św. Jana w Malborku, 2012; Św. Barbara z Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie, 2012) potwierdziły, że wszystkie one zostały wykonane z identycznego materiału, którym jest mikrytowy wapień marglisty, pod względem litologicznym wykazujący duże podobieństwo do występujących na obszarze północno-środkowych Czech tzw. „opok” (niem. Plänerkalk). W powiązaniu ze wspomnianą odrębnością figur na tle lokalnej produkcji artystycznej w państwie krzyżackim, argument natury materiałowej przemawia za ich możliwym importem.

Najważniejszym dziełem należącym do omawianej grupy, jednocześnie fundamentalnym dla badań nad tzw. stylem pięknym, jest zaginiona w trakcie II wojny światowej Piękna Madonna z kościoła św. Jana w Toruniu, zwyczajowo – na podstawie opisu z wieku XVII – łączona z konsolą z Mojżeszem. To wokół Pięknej Madonny zbudowane zostały koncepcje tożsamości stylowej kręgu Pięknych Madonn w Europie Środkowej, w odniesieniu do niej również postrzegano dawniej kształtowanie się sztuki na terenie państwa krzyżackiego w Prusach. Niestety brak możliwości badań oryginału utrudnia dziś w znacznym stopniu weryfikację funkcjonującej w najnowszej literaturze tezy o imporcie tego dzieła z Pragi oraz przeprowadzenie analiz porównawczych w zakresie materiału względem konsoli, z którą Madonna była historycznie powiązana. Duży potencjał badawczy mają natomiast pozostałe zachowane rzeźby kamienne z przełomu XIV i XV wieku, w tym także dzieła uważane za pochodzące z Prus (Pieta krakowska) oraz dzieła słabo rozpoznane pod kątem proweniencji (toruński relief św. Marii Magdaleny).

Materiał badawczy

W ramach działań projektowych przeprowadzone zostaną badania technologiczno-stylistyczne grupy 15 rzeźb:

Madonna z Dzieciątkiem, Warszawa, Muzeum Narodowe, nr inw. Śr. 9; depozyt w kościele NMP w Gdańsku

Pieta, Nowe Miasto Lubawskie, kościół św. Tomasza, in situ

Pieta, Kościerzyna, Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej, in situ

Pieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/34/Rz; depozyt w kościele NMP w Gdańsku

Pieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/3/Rz

Św. Elżbieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/3/Rz

Św. Maria Magdalena, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/3/Rz

Św. Elżbieta, Gdańsk, Muzeum Narodowe, nr inw. MNG/SD/2/Rz

Św. Elżbieta, Malbork, kościół św. Jana, depozyt w Muzeum Zamkowym w Malborku

Św. Barbara, Pelplin, Muzeum Diecezjalne, nr inw. MDP RZ/32/I

Chrystus w Ogrójcu, Malbork, Muzeum Zamkowe, nr inw. MZM/Rz/19

Konsola z Mojżeszem, Toruń, kościół św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, in situ

relief Wniebowzięcie św. Marii Magdaleny, Toruń, kościół św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, in situ

Pieta, Kraków, kościół św. Barbary, in situ

Chrystus Bolesny, Toruń, kościół św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, in situ

 

Zapraszamy do odwiedzenia strony poświęconej temu projektowi marlstone.zamek.malbork.pl